‘Ons opvangcentrum is net een buurthuis’

foto: Aïda Brands

De dag begint om kwart voor acht voor de dagopvang aan de St. Barbaraweg en al vroeg stromen de daklozen in kleine getalen naar binnen. De meesten komen voor een douche of een lekker warm kopje koffie. Ook voor andere dingen die ze nodig hebben, vinden ze hun weg naar het daklozencentrum: “Hey Marco, mijn vrouw heeft een rok nodig. Waar is de kledinglijst?”, vraagt een man met een paar missende tanden. “Hier is de lijst maar je weet het hè, die rok moet je natuurlijk wel eerst even zelf passen”, zegt Marco lachend. De man begint te schaterlachen en vult zijn naam in op de lijst.

Na een kleine rondleiding door het pand valt op dat er maar een relatief kleine ruimte is voor de daklozen. Een klein zaaltje met een aantal kleine ruimtes zoals de toiletten, douches en het kantoortje om te bellen zijn beschikbaar voor de daklozen. Met behulp van een bel bij de voordeur komen de mensen naar binnen. Volgens Luuk Nieuwenburg, de andere pedagogisch hulpverlener bij de opvang, is juist deze stap een van de moeilijkste die je in je leven kunt maken: “Als je die drempel hier ziet, dat is de drempel waar mensen overheen moeten, voordat ze echt erkennen dat ze dakloos zijn. Soms zie ik mensen weken hier voor de deur heen en weer lopen omdat het echt een grote stap is hiernaar binnen te lopen.”

Lekker kopje soep
Klokslag twaalf uur ’s middags wordt er een lekkere zelfgemaakte soep geserveerd. Opeens stroomt het zaaltje vol met mensen die behoefte hebben aan een warme maaltijd. “Soms heb ik echt het idee dat mensen hier alleen voor de soep komen”, zegt Deibert glimlachend, “Je kunt mensen alleen maar soep, koffie en een telefoontje geven maar echt begeleiden naar een betere leefsituatie zit er voor ons niet meer in.” Ook Nieuwenburg heeft af en toe moeite om te kampen met de machteloosheid die zij als hulpverleners ervaren: “ Mijn grootste frustratie is dat je mensen niet kunt helpen of dat mensen niet geholpen willen worden. Wat moet je doen? Zeg je dan ‘kom maar binnen met je knecht’?” Nieuwenburg vertelt aan tafel met een kopje koffie dat dit niet zijn enige frustratie is: “Het is schandalig hoe mensen af en toe neerkijken op daklozen. Het kan jou en mij ook overkomen. Je kunt zo maar thuis komen en je vriend hangt in de keuken zonder een briefje achter te laten. Dan kan jij ook een alcoholverslaving krijgen en alles verliezen.”

De dakloze Polen
In het opvangcentrum heerst een rustige en gezellige sfeer maar de afgelopen jaren hebben de helpverleners een grote verandering gezien in het aantal en de afkomst van de bezoekers. Vooral veel Oost-Europeanen vinden hun weg naar de St. Barbaraweg en dit brengt een aantal problemen met zich mee. “Vroeger was het 70 á 80 procent Nederlanders, dat is nu niet meer zo. Nu die grote stroom Oost-Europeanen is gekomen, willen Nederlanders hier gewoon niet meer komen”, zegt Deibert.
“Ik ben een keer bijna neergestoken door een dronken Pool. Dat was vorig jaar met de winterregeling. Hij had alcohol mee naar binnen genomen en het is gewoon een regel: dat mag niet. Dan moet je gewoon luisteren. Toen wilde ik hem er uitzetten en toen draaide hij door; probeerde hij met een mes in mijn rug te steken. Het is echt ongelooflijk, maar iemand van de beveiliging was erbij. Een week later hoorde ik dat hij twee weken ervoor op Opsporing Verzocht is geweest, omdat hij een taxichauffeur had doodgestoken. Toen dacht ik wel aan mijn dochtertje en of dit werk het allemaal wel waard is. Maar ondanks alles is dit wel echt leuk en dankbaar werk”, aldus Deibert.

Een ander probleem is de taal. De meeste buitenlandse daklozen spreken geen Nederlands of Engels. “Er zaten hier wel eens Polen die niet eens wisten dat ze in Nederland zaten, maar gewoon maar richting het westen zijn gegaan”, zegt Nieuwenburg in de eetzaal van het opvangcentrum. “Het is een beetje tegenstrijdig: aan de ene kant werk je hier omdat je mensen wilt helpen en dat je de mensen een beetje kunt ondersteunen, maar aan de andere kant kan je niks voor ze doen. Je blijft maar doorgaan, in de hoop dat je er toch een paar kunt helpen met een cursus Nederlands”, legt hij uit.

Onzekere tijden
De dagopvang aan de St. Barbaraweg staat in de vooravond van een aantal grote veranderingen. Als het aan de gemeente ligt, zal de dagopvang vanaf 1 januari 2012 alleen nog maar Poolse daklozen toelaten. “Het is de laatste weken zo rommelig hier. Dan zouden we sluiten, dan gaan we alleen open voor Poolse daklozen. Niemand weet waar hij aan toe is”, zegt Deibert. Ook afdelingsmanager Frans Plaisier kijkt met een sombere blik naar de toekomst. “Wij maken ons ernstige zorgen. Als dit alleen een opvangcentrum zal worden voor Moelanders, komt ook een hele groep zonder hulp te zitten.” Door het nieuwe beleid in Den Haag zullen in de toekomst minder plaats zijn voor daklozen van niet-Poolse of Nederlandse afkomst. Deibert kan zich er boos over maken: “De regering doet net of ze er niet zijn maar ze zijn er wel.”