“Het kan natuurlijk niet dat je met een telefoonrekening van 200 euro om een voedselpakket komt vragen.”

Sinds een aantal jaar is de Voedselbank binnen Nederland een welbekend fenomeen. Momenteel is er door het radiostation Q-music een actie op touw gezet die voor de klanten van de voedselbank een extraatje voor in de maand december moet opleveren. Normaal gaat er alleen houdbaar eten in de pakketten, maar door deze actie krijgen de klanten van de voedselbank ook eens een boek, spelletje of warme trui.

Maar hoe zit dat nu eigenlijk bij de voedselbank? Kan iedereen zich zomaar aanmelden voor wat extra gratis boodschappen of zijn er strenge eisen aan verbonden? En als je dan eenmaal een voedselpakket toegewezen krijgt, wordt er dan nog wel gecontroleerd of je het echt nodig hebt of kun je met gemak twintig broden in je vriezer bewaren zonder dat iemand het door heeft?

Herverdeling van de voedselpakketten
De pakketten die wekelijks worden uitgedeeld, worden gevuld met goederen die bedrijven uit de desbetreffende regio over hebben. Hoe de verdeling van het voedsel is geregeld verschilt per regio. Clara Sies, secretaris van de Voedselbank, vertelt: “In Rotterdam worden iedere week 2800 standaardpakketten gemaakt, maar alle vestigingen zijn verder vrij in hoe ze het voedsel verdelen. Bij de uitdeelpunten maken de vrijwilligers bijvoorbeeld weleens een herverdeling, er zijn bijvoorbeeld kleine vestigingen die zo’n tachtig pakketten te verdelen hebben. Zij maken drie verschillende pakketten, er is dan een onderscheid tussen eenpersoonshuishoudens, gemiddelde huishoudens en grote gezinnen.”

Eisen van de Voedselbank
Vroeger was het zo dat het per regio verschilde aan welke eisen je moest voldoen om in aanmerking te komen voor een voedselpakket. De eisen kwamen redelijk overheen maar sommige voedselbanken namen kosten als autoverzekering en telefoonrekeningen wel mee in de berekening en andere vestigingen deden dat niet. Vanaf januari 2012 zijn deze eisen allemaal gelijk getrokken en is het dus landelijk vastgesteld in welke situatie je je moet bevinden om in aanmerking te komen voor een voedselpakket.

Het is daarnaast niet zo dat iedereen zich zomaar op kan geven voor een voedselpakket. “Mensen kunnen zich niet als particulier aanmelden, de aanmelding voor voedselpakketten gaat altijd via een hulpverlenende organisatie. Maatschappelijk werk, thuiszorg, jeugdzorg of schuldsanering, dat zijn de instanties die inzicht hebben in wat er nodig is binnen een gezin. Zij zien wat er nodig is om uit te problemen te komen”, aldus Sies.

Zodra een bevoegde instantie een gezin heeft aangemeld moeten alle gegevens met betrekking tot inkomen en uitgaven van dat gezin worden opgestuurd. Sies: “We checken alles nog een keer. Er wordt goed gekeken naar welke inkomsten en uitgaven wel en niet meegerekend kunnen worden. Een autoverzekering wordt niet meegerekend, tenzij je aan kan tonen dat het noodzakelijk is voor woon- of werkverkeer. twintig procent van onze klanten werkt gewoon en soms kunnen ze echt niet zonder auto. Ook telefoonkosten worden meegenomen in de berekening, het kan natuurlijk niet dat je een telefoonrekening hebt van 200 euro, maar wel om een voedselpakket komt vragen. Pas na de extra controle wordt er besloten of een gezin in aanmerking komt voor het wekelijkse voedselpakket.”

Sociale Controle
Op de vraag of er na toekenning van een voedselpakket nog controle is op de daadwerkelijke behoefte aan het pakket heeft Sies een duidelijk antwoord: “De Voedselbank voorziet 25.000 gezinnen wekelijks van een pakket, het is onmogelijk om iedere week bij iedereen te kijken of ze het ook echt nodig hebben. De vrijwilligers bij de lokale uitdeelpunten hebben daar echter wel een goed beeld van. En daarnaast is het zo dat iemand die twee weken achter elkaar niet op komt dagen zonder geldige afmelding direct van de lijst wordt geschrapt, het pakket is dan klaarblijkelijk niet meer nodig.”