De verjongde kunst van het geven

Musea, veilingen en galeries zijn niet langer het terrein van de 65-plusser – de reeks initiatieven voor en door jonge kunstliefhebbers wordt met de dag groter. Ook de Vereniging Rembrandt is de nieuwe garde niet uit het oog verloren. Krap twee maanden geleden werd de Caius Cirkel opgericht, een club jeugdige enthousiastelingen die samen een nieuw steunfonds voor openbaar kunstbezit spekken. Oprichtster Claudine de With wijdt uit over het mecenaat van de toekomst. ‘Caius doet je hart-voor-kunst sneller kloppen.’

Kunstmecenaat – voor velen is het nog steeds een bezigheid van gefortuneerde heren op leeftijd. Ook de Vereniging Rembrandt, een particulier fonds dat sinds 1883 Nederlandse musea helpt met het aankopen van kunstwerken, heeft te kampen met dit imago. Maar daar komt snel verandering in. Een nieuw beleid opende deuren voor een nieuw gezelschap, met kunsthistorica Claudine de With aan het roer. Met haar 28 jaar behoorde ze destijds tot de jongste leden van de Vereniging Rembrandt, maar niet voor lang.

Generatieverschil
“Het idee van samen met een groep openbaar kunstbezit steunen vind ik heel mooi – dus ging ik twee jaar terug op zoek naar een club om mij bij aan te sluiten. Het werd de Titus Cirkel (een gezelschap van de Vereniging Rembrandt voor kunstliefhebbers vanaf dertig jaar, red.), waar ik als jongste lid toch niet helemaal op mijn plek zat. Ik merkte dat er een generatieverschil was; de andere leden hadden bijvoorbeeld al een hele eigen kunstcollectie opgebouwd, terwijl ik pas net aan mijn eerste baan was begonnen. We deelden wel de passie voor kunst, maar zij stonden heel anders in het leven. Toen mij gevraagd werd of het misschien mogelijk zou zijn een jonge vorm van de Titus Cirkel op te richten, zei ik volmondig ‘ja’. Ik wist genoeg twintigers die dat leuk zouden vinden.”

Nu de eerste stap was gezet, moest er een plan komen én begon de zoektocht naar nieuwe leden. Dat klusje was echter zo geklaard. “Toen ik een beetje had uitgedokterd hoe ik de zaak voor ogen zag heb ik twee bevriende kunstliefhebbers, Paul van den Biesen en Cees Röell, gevraagd om mee te helpen. We zochten alle drie een vijftal geïnteresseerden, die zelf ook weer mensen uitnodigden. Zo zijn we al snel gaan groeien.” Er is zelfs al sprake van een limiet op het aantal leden voor het eerste jaar van Caius. De groep van vijftig zal pas in het najaar van 2012 worden uitgebreid. En daar heeft De With zo haar redenen voor: “Ik vind het enorm belangrijk dat ik iedereen persoonlijk leer kennen – dat ik weet waar iemand mee bezig is, wat hem of haar aantrekt in een bepaalde kunstvorm et cetera. Ik wil de leden van Caius niet zien als enkel donateurs. Bovendien moet het in het eerste jaar een beetje behapbaar blijven. En heel eerlijk: ik had nooit verwacht dat de opkomst zó groot zou zijn, er bleven maar mensen bijkomen!”

Mecenaat nieuwe stijl
Vanaf dag één wist De With dat de nieuwe jongerentak niet enkel een gezellige netwerkclub moest worden, maar vooral een educatief doel zou nastreven. “Samen naar kunst kijken en erover praten is allemaal heel leuk en aardig, maar er is meer. Het interessante aan de Vereniging Rembrandt is juist de expertise die we in huis hebben, waar je ook gebruik van kan maken. Daarnaast vind ik vanuit mijn eigen onderzoek (een proefschrift over de spanning tussen kunst en geld sinds de vijftiende eeuw, red.) het mecenaat gewoon heel interessant. De vereniging is een collectief mecenaat, iets waar het niet erg mee te koop loopt. Maar wat is dat nu eigenlijk? En leeft dit nog onder mijn generatie? Ik wist al vrij snel dat de focus voor Caius vanuit die hoek moest komen.”

De donateurs spekken het Fonds op Naam jaarlijks met een bedrag van vijfhonderd euro, met het oog op het verrijken van de Collectie Nederland. Want dat is tenslotte waar het om gaat binnen de cirkel. Toch krijgen ze er een boel voor terug: “We organiseren per jaar zes vaste activiteiten, zoals museum- en atelierbezoeken of lezingen. Daar komen vaak nog extra’s bij – bijvoorbeeld op initiatief van de leden – en de evenementen zijn altijd gekoppeld aan een borrel of diner. Ieder jaar zullen we in oktober samen beslissen welke kunstaankoop via de Vereniging Rembrandt ondersteund zal worden. Daar vloeit een jaarthema uit voort waar alle activiteiten op worden afgestemd. Voor dit beginjaar is dat het mecenaat – we zullen op allerlei manieren verbindingen leggen met vroeger en nu.”

Gedreven door kunst
De leden van Caius komen uit verschillende hoeken van de maatschappij. Een deel is al werkzaam in de kunstwereld, maar er zijn ook donateurs die in het dagelijks leven druk zijn in de zorg of financiële sector. Zij zijn vooral op zoek naar gelijkgestemden, naar jonge mensen met wie zij hun passie voor kunst kunnen delen. “Beide partijen kunnen van elkaar leren. Caius is geen clubje met enkel kunsthistorici; iedereen moet zich aangesproken voelen om zich bij ons aan te sluiten. Ik denk dat zeker negentig procent van hen is gedreven door kunst. Als je niet oprecht geïnteresseerd bent zal je hier niet zo veel geld in steken. Maar ik snap dat er ook mensen zijn die vooral op zoek zijn naar nieuwe vriendschappen, die het fiscale voordeel aantrekkelijk vinden of die het mooi op hun CV vinden staan. Dat maakt mij niet uit. Lidmaatschap van de Caius Cirkel leert je vooral om te geven – wat dat betekent en werkelijk is. Daar draait het om.”

En over tien jaar? Dan is de club nog steeds bij elkaar, een gros aan leden rijker. Haar plaats zal Caius misschien al hebben afgestaan aan de volgende generatie. “Ik hoop dat er over tien jaar weer een nieuwe groep jonge mecenassen is opgestaan. Misschien wel twee!”

Tags: Caius Cirkel, cultuur, fonds, jongeren, Kunst, mecenaat, musea, Museum, openbaar kunstebezit, Vereniging Rembrandt