Risico of rendement: kies duurzaam

Duurzaam beleggen gaat nog niet soepel in de goede doelensector. Uit angst voor schandalen kiezen veel organisaties er voor om ‘foute’ beleggingen te vermijden. Toch is het beter om bewust te investeren in beleggingen die direct aansluiten bij de missie van het goede doel.

De Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) presenteerde begin deze maand haar onderzoek naar het duurzaam beleggen van goede doelen. Uit het rapport blijkt dat er voldoende ruimte is voor verbetering; hoewel 30 van de 49 onderzochte goede doelen een duurzaam beleggingsbeleid hebben, kan de uitvoering effectiever. VBDO directeur Giuseppe van der Helm streeft naar een duurzame kapitaal markt. “Goede doelen roepen iedereen op om te werken aan een betere wereld. Dan moeten ze dat zelf natuurlijk ook doen.” Om aandacht te vestigen op duurzaam investeren, spreekt de VBDO de beleggers zelf aan: “Wervingsfondsen zijn zeer reputatiegevoelig. Het is in het belang van de samenleving om te laten zien wat er achter de schermen niet klopt, maar juist ook om te laten zien hoe deze organisaties verduurzamen.”

Foto: Lars Sundstrom

Stemrecht
Van der Helm verstaat onder duurzaam beleggen het werken met de ESG-regels: Environmental, Social en Governmental. “We kijken naar beleid, implementatie en verantwoording van het beleid.” Het onderzoek naar de 49 goede doelen laat zien dat er vooral te weinig aandacht is voor ‘positieve selectie’ en ‘engagement’: “Bijna alles gaat uit naar de missie in deze bedrijven, dat is logisch. Maar er wordt soms niet gekeken naar hoe het geld wordt belegd waar ze dat alles mee betalen.” Een goed doel tegen kanker wil niet per ongeluk beleggen in sigaretten, en een ontwikkelingsorganisatie wil niet investeren in kinderarbeid. “In het verleden zijn dat soort dingen wel eens gebeurd. Zo’n organisatie moet zich er bewust van zijn dat als het geld de missie ondersteunt, je een drievoudig rendement hebt: milieu, sociaal en financieel.” Waar bedrijven nu voornamelijk slechte investeringen uitsluiten, stelt de VBDO voor dat er meer aandacht moet komen voor positief beleggen.

In engagement – de dialoog met bedrijven – is ook veel te halen, volgens Van der Helm. “Goede doelen kunnen waarschijnlijk veel meer invloed uitoefenen op de bedrijven waar ze in investeren dan ze denken. Je moet ook vragen stellen als maatschappelijke organisatie. Het gaat om het laten horen van je stem.” Investeerders maken lang niet altijd gebruik van hun stemrecht op aandeelhoudersvergaderingen. “Je hoeft het niet eens zelf te doen, je kunt het láten doen. Je staat sterker als bedrijf als je je mening ventileert. Bedrijven waar je in investeert, kunnen vaak die input erg waarderen.”

Parkeerplaats
Sommige organisaties hebben er bewust voor gekozen helemaal niet te beleggen. “Een bankrekening is gewoon de veiligste parkeerplaats voor je geld”, verklaart VBDO-projectmanager Kees Gootjes. “Het geeft minder financieel risico én minder risico op reputatieschade.” Nicole Sprokel laat namens Amnesty International weten dat zij het belangrijk vinden om dit risico van waardeverlies zo beperkt mogelijk te houden, en hun geld dus niet beleggen. Toch houdt de organisatie al haar opties open: “In het verleden is er voor gekozen ons geld niet te beleggen, omdat het moeilijk was te bepalen in welke producten we dat op een verantwoorde wijze zou kunnen doen. Die afweging is inmiddels veel beter te maken door tal van transparante en verantwoorde fondsen. Het is dan ook niet ondenkbaar dat Amnesty toch gaat beleggen.”

Een van de organisaties die het volgens het VBDO-onderzoek goed doet, is de Hartstichting. Over de afgelopen zeven jaar heeft de organisatie met beleggingen zo’n 19 miljoen aan extra inkomsten verdiend, die direct zijn gebruikt. “We laten onze duurzaamheidsinvesteringen steeds screenen door bureau Sustainalytics . Op veel sectoren zitten wij zelfs tegen de maximaal te behalen score.” Bij investeringsbeleid van de Hartstichting wordt volgens woordvoerster Annemieke Herberigs een afweging gemaakt rondom duurzaamheid, risico en verwacht rendement. Sprake van echte mission based investments – beleggen in zaken die direct te maken hebben met de eigen missie – is er nog niet, maar volgende week staat er een gesprek gepland tussen de Hartstichting en een initiatief waarbij de activiteit dicht bij de missie van de Hartstichting ligt. “Wij willen dit als een testcase oppakken en proberen uit te vinden waar een evenwicht te vinden is.”

Voorbeeldfunctie
In gesprek gaan met de bedrijven waarin ze investeert, doet de Hartstichting niet. De organisatie is voorzichtig met haar eigen invloed en objectiviteit. “Onze beïnvloeding van bedrijven ligt meer op het vlak van een samenwerkingsovereenkomst waarbij wij elkaar versterken. Maar ook dit is low profile, om niet te afhankelijk te worden van deze sector en onze onafhankelijkheid te schaden.” Schade van de reputatie is dan ook iets waar goede doelen uiterst voorzichtig mee omspringen. Herberigs vertelt dat een aantal jaar geleden werd belegd in opkomende markten met een hoog rendement. Deze markten waren minder transparant: na een tijd bleek dat een klein percentage van het totaal belegd vermogen indirect ging naar een Taiwanees bedrijf in de wapenindustrie. “Hoewel het uiteindelijke bedrag aan investeringen onder de € 2.000 lag, hebben wij de index direct verkocht en zijn we uit de emerging markets gestapt. Inmiddels hebben we ook gekozen voor een andere vermogensbeheerder.”

De VBDO wil de goede doelen laten weten dat duurzaam investeren geen geld hoeft te kosten. “Het rendement van duurzaam beleggen is niet minder dan dat van normaal beleggen. Daar rust nog wel een misverstand op.” Directeur Van der Helm hoopt op meer transparantie rondom het beleggingsbeleid van goede doelen, zeker vanwege hun voorbeeldfunctie in de maatschappij. “Je moet denk ik transparant willen zijn. Je hebt een vertrouwensrol.” Met het rapport brengt de VBDO dan ook een duidelijk boodschap: “Samengevat zeggen we: pak het op, doe er iets mee. De resultaten komen je direct ten goede.”